Oorzaken

De tanden en kiezen van konijnen en knaagdieren groeien constant door. Normaal gesproken zullen deze even hard slijten als aangroeien. Als de slijtage te langzaam gaat (meestal door verkeerde voeding) of onmogelijk is door een verkeerde stand (bijvoorbeeld na trauma, maar vaak ook aangeboren) dan ontstaan er problemen.

Aangeboren afwijkingen komen het meest voor bij dwergkonijnen. Deze dieren hebben namelijk een relatief korte neus, waardoor er minder ruimte is voor de tanden en kiezen.

Gevolgen

Snijtanden die niet goed afslijten, groeien door en krullen om (“olifantstanden”). De tanden van de onderkaak krullen naar binnen, de tanden van de bovenkaak krullen meestal opzij. Doordat ze niet meer op elkaar aansluiten, kan een dier geen hooi meer in stukjes knippen. Op een gegeven moment kan hij ook geen voer meer oppakken.

Kiezen die niet goed afslijten, krijgen haken. Aan de bovenkaak groeien de haken aan de buitenkant en de wang in. Aan de onderkant groeien ze aan de kant van de tong; bij cavia’s kan hierdoor zelfs een brug over de tong ontstaan. Haken die in de wang of tong prikken zijn pijnlijk en veroorzaken op den duur verwondingen en ontstekingen.

Bij gebitsproblemen zijn niet altijd (alleen) de zichtbare delen van de tanden of kiezen afwijkend. Ook de wortels kunnen doorgroeien, maar dan de diepte in. Hierdoor kunnen abcessen in de kaak ontstaan.

Behandeling

Snijtanden die te lang zijn kunnen we (meestal) zonder narcose slijpen. Kiezen slijpen doen we altijd met gasnarcose, omdat we de kiezen anders niet goed genoeg in beeld kunnen krijgen. Knippen van de tanden en kiezen doen we niet, omdat dit voor splijten kan zorgen – en dat geeft vaak blijvende schade.

Om terugkeren van de problemen te voorkomen (of verminderen), is het optimaliseren van het dieet noodzakelijk. Zeker bij aangeboren afwijkingen zal het slijpen regelmatig herhaald moeten worden. In deze gevallen kan het verwijderen van de snijtanden overwogen worden. Bij kieswortelabcessen is voor een blijvende oplossing het trekken van de kies noodzakelijk.

Konijnen en knaagdieren kunnen zonder snijtanden en kiezen nog steeds eten. Ze kunnen alleen niet meer knagen, dus hooi zal ik kleine stukjes aangeboden moeten worden.